جهانشمول یعنی:

معنی واژه جهانشمول

جهانشمول یعنی چه؟

 

از دو واژه جهان و شمول تشکیل شده است و به مفاهیم ومعانی اطلاق می گردد که دایره عمل آنها گستردگی وشمولیت همه جانبه وجهانی داشته باشد.

 

 

 

جهانشمول از دو واژه جهان و شمول تشکیل شده است و به مفاهیم ومعانی اطلاق می گردد که دایره عمل آنها گستردگی وشمولیت همه جانبه وجهانی داشته باشد.

ازنظر مفهوم برخی واژه ها مثل رحمت یعنی فیض و بخشش بیکران الهی تمامی مخلوقات گیتی، ازگیاه وحیوان گرفته تا انسان با هر عقیده و مسلک ومرامی را شامل می شود.

حیات نیز از همین مقوله است یعنی زندگی وحیات در همه موجودات جریان دارد حیات و زندگی امری است که درکل دامنه هستی جریان دارد.

اما از نظر اصطلاح جهانشمول به قوانین ، و دستورات و برنامه هایی اطلاق می شود که به لحاظ جامعیت و کمال امکان اجرا شدن آن درتمام مناطق گیتی ودرمیان همه انسانها با هر عقیده و مرام وهر سطح دانش و بینش را دارا هستند و می تواند زمینه رشد و تعالی انسانها را فراهم سازد واگر بشر به آن قوانین وبرنامه عمل کند سعادت جاودان خواهد یافت.

 

جهانشمول یعنی:

 

فراگیرو همه جانبه .  درمیان ادیان الهی دین اسلام از این ویژگی برخوردار است .

اسلام دینی جهانشمول است یعنی عمل به دستورات وتعالیم این دین هم عرب جاهلی درعصر بعثت را می تواند به سعادت برساند وهم انسان قرن بیستم و بیست ویکم که درعصر ارتباطات ودهکده جهانی بسر می برد وتوانسته است به بخشی از کرات دیگر هم دسترسی پیداکند.

اسلام دینی جهانشمول است یعنی انسانهای قرون آینده رانیز هر چقدر رشد وتوسعه پیدا کنند می تواند به کمال مطلوب وایده آل برساند وگذشت زمان ونیز تغییر محیط جغرافیایی احکام و دستورات آنرا کهنه وبی مصرف نمی کند، بلکه با افزایش دانش وخرد بشری عمق ارزش آن بیشتر مشهود می شود.

اسلام دین جهانشمول است یعنی قابلیت آنرا دارد که تمام آحاد جامعه بشری را با هر رنگ ونژاد وسلیقه وسطح دانش وخرد به سعادت برساند.

مشروط برآنکه جامعه بشری به این قانون جامع الهی چنگ بزند و به آن عمل نماید.اسلام دین جهانشمول است یعنی خود به تنهایی وبدون کمک از امر دیگری قادر به هدایت بشر ورسیدن به اوج کمال وسعادت بشری است وگذشت زمان وتغییر وتحولات اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، علمی نمی تواند آنرا از ارزش وقداست بیاندازد وکمرنگ کند.

وبالاخره اسلام دین جهانشمول است یعنی برای همه آحاد بشر اززمان بعثت تا پایان هستی آمده است نه برای بخشی از مردم یا قطعه ای از جغرافیای هستی.اسلام دین جهانشمول است یعنی دینی است، جامع،کامل و همه جانبه، برای همه عصرها وهمه نسل ها.

 

گفتگو با استاد زمرشیدی

گفتگو با استاد زمرشیدی

من سالهاست که از مطالب کتب استاد زمرشیدی استفاده میکنم . و به همین خاطر میدانم ارزش این انسان بعنوان حافظه معماری ایران چقدر ارزشمند است .
به همین خاطر مطالب مرتبط با تجربیات و کتابهای این محقق ، معمار و استاد دانشگاه را گرداوری کرده و در وبسایت هنرکده فن و هنر درج نمودم امید که تجربیات این انسان بزرگ به کار ما شاگردان بیاید .

خداوند زیباست
اشاره: استاد محمد حسین زُمرشیدی ازپیشکسوتان هنر معماری  و از اساتید برجسته معماری سنتی ایران است.

منبع تبیان : موضوع پرسش و پاسخ درباره تجربیات استاد .

۲۱ کتاب در زمینه عمران، ۱۰ کتاب در زمینه معماری و ۲۵ مقاله  در زمینه های فوق، حاصل کار وی  است.

استاد زُمرشیدی در حال حاضر استاد ممتاز دانشگاه شهید رجائی، عضو فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی واز چهره های ماندگار کشورمان می باشد.

از کُتب موفق ایشان می توان به ” مسجد در معماری ایران ” ،  ” طاق قوس در معماری ایران” ، ” نقش آجر و کاشی در نمای مدارس” ، ” معماری ایرانی و مصالح شناسی سنتی “،  ” رسم فنی و نقشه کشی سنتی ” و پیوند و نگاره  در آجر کاری  اشاره نمود.

گفتگوئی با این استاد برجسته داشته ایم ؛

تبیان : استاد، چگونه به هنر معماری سُنتی روی آوردید؟

رموز معماری سنتی

شغل پدرم بنائی و معماری بود. من نیز پس از گذراندن دوره ابتدایی، خود به خود به شغل وی علاقمند شده و همراه پدرم در بُقعه خواجه ربیع مشهد که یکی از آثار بسیار ارزشمند ایران می باشد، به فراگیری رموز معماری سنتی پرداختم. در آن زمان روزها  کار می کردم و شب ها در مدارس شبانه درس می خواندم. مدتی هم کار بنائی انجام دادم. سپس به تهران آمده و در هنرستان صنعتی تهران (ایران وآلمان سابق) به عنوان استاد کار آموزشی به تدریس عملی رشته ساختمان پرداختم.  مدتی هم هنرجوی شبانه رشته ساختمان بودم که در این رشته فارغ التحصیل شدم. در سال ۱۳۵۰ بود که در بین شرکت کنندگان اخذ بورسیه آلمان نمره ممتاز را کسب نمودم و عازم آلمان شدم و در رشته عمومی ساختمان و تربیت دبیر فنی، فارغ التحصیل شده و سپس به تهران بازگشتم و تاکنون کتب و مقالات بسیاری  در زمینه معماری تألیف نموده ام.
تبیان : اساتید شما در رشته معماری سُنتی چه کسانی بودند؟

اولین استاد من پدرم بود که آن گنبد ” خواجه ربیع ” یادگار جاودانه اوست. همچنین مهدی تشکری اصفهانی، جواد تقوایی، علی ناجی از اساتید با خدا، هنردوست،  ساده و بی آلایش آن زمان بودند که من در محضر آنان شاگردی  کردم.

تبیان : چه خاطراتی از دوران هنرجو بودن خود به یاد دارید؟

یکی از خاطراتی که از زمان هنرجو بودن خود به یاد دارم دارم این است: زمانی که در آلمان بودم روی تخته شاسی ۱۲۰ در ۸۰ ، نقش های بسیار زیبایی رسم می کردم و چون استادم همیشه از من تعریف و تمجید می کرد، دانشجویان آنجا به من حسودی می نمودند و دائماً با من دعوا می کردند.  گاهی هم  مُشت  نثار من می کردند و نیّت شان هم این بود که مرا وادار کنند که به رَسّامی نقوش ادامه ندهم.  روزی این مطلب را به مدیر اطلاع دادم. او چون بسیار به کارهای من علاقه داشت، آنها را به مدت سه ماه به کارگاه تبعید کرد. سرانجام بعد از یک ماه با وساطت خودم آنها را به کلاس باز گرداند. این، یکی از خاطرات شیرین بنده از دوران هنرجو بودن است.

تبیان : ارتباط  گرافیک با معماری سُنتی چیست؟

در مجموع، گرافیک و معماری تفکیک شده هستند.  گرافیک شامل خط ، نقاشی، هنرهای تجسمی و ترسیمات خاص خویش است و فقط درمورد هندسه نقوش با هم ارتباط دارند.  حال آنکه معماری سُنتی یک رشته جوان و اقیانوسی از ترسیمات و نُقوش مختلف است.
تبیان : استاد، با توجه به قدمت معماری سُنتی، این هنر درچه ادوار تاریخی بیشتر معمول بوده است؟

در صدر اسلام،  بناهای خشتی بسیار زیادی ساخته می شد مانند مسجد فهرج یزد که مربوط به نیمه اول قرن اول هجری  است. دوران سلجوقی، دورانی است که نماها بیشتر آجری می شود و کار گِلی زیاد می شود، کاشی سازی نیز مطرح می شود و گچبری نیز آن زمان به بهترین شکل نمایان می شود. در حقیقت دوران سلجوقی، زمان گسترش علم و فرهنگ و رابطه بین مسلمانان ایران و علویون مصر است  که معماری سُنتی در آن زمان پیشرفت بسزایی می نماید. متأسفانه بعد از حمله مغول بسیاری از این بناها خراب  شد. در دوران ایلخانی نیز  توسط غازان خان وسلطان محمد خدابنده  و اعقابشان،  کارهای هنری بسیاری در تبریز و زنجانیه انجام شد که می توان به” گنبد سلطانیه” ، “مسجد الجایتو” و “مدرسه حیدریه” اشاره نمود. سپس تیمورلنگ است که بعد از تخریب، هنرمندان را مشتاقانه رشد می دهد تا آن جایی که می بینیم فرزندانش مثل شاهرخ میرزا و بایسنقرمیرزا از بهترین خطاطان ثُـلت نویس و محقق نویس زمان خود می شوند.  سمرقند در دوره تیموری مرکز هنر دنیا می شود که همه هنرمندان در آنجا جمع می شوند و ما می دانیم که بهترین و عالی ترین طاق پوش ها و کاشی کاری ها در زمان تیمور بوده است و مساجدی همچون بی بی خاتون (عیال تیمور)، مسجد کبود، مسجد گوهرشاد و… در آن زمان ساخته می شوند و هنر معماری سُنتی جلوه خاصی به خود می گیرد.

یکی دیگر از دوران هایی که معماری سُنتی رونق فراوانی داشته، دوران صفویه است. همین بس که ۹۹۹ کاروان سرای سُنتی  و بسیاری ازبناهای سُنتی دیگردر آن زمان ساخته می شود.  در دوران نادری نیز با اینکه ایران درگیر کشمکش های بسیاری بوده، باز کارهایی در این زمینه انجام شده است. در دوره زندیه نیز فعالیت های هنری زیاد بوده است.  در اوایل دوره قاجاربا توقف روبروهستیم، ولی باز دگربار هنر شکوفا می شود و معماری های جالبی مانند کاخ گلستان، کاخ فیروزه، کاخ صاحبقرانیه، باغ ارم شیراز و …. در این زمان بنا می شود.
تبیان : معماری مدرن چه تأثیری برروی معماری سُنتی گذاشته است؟

واقعاً جای  بسی تأسف است که با اینکه معماری سُنتی ما از غنای بسیار بالایی برخوردار است و محاسن و زیبایی آن نیز بر هیچ کس پوشیده نیست، امروزه کمتر به کار می رود. ما امروز شاهد آن هستیم که ساختمان ها با قد و قواره های گوناگون و بدون طرح و معماری  اصولی ساخته می شوند و چهره سُنتی شهرها را از بین می برند. من فکر می کنم چون ساخت بناها بصورت مدرن، هزینه کمتری در بردارد، بسیاری ازمردم به این سو کشیده می شوند. امروز در مواردی نادر همچون مساجد، آن هم به مقدار ناچیزی، بناها بصورت سُنتی ساخته می شود. این مشکل بزرگی برای جامعه امروزی ماست و واقعاً این سئوال مطرح می شود که چرا باید نفوذ معماری مدرن غرب، اینطور فرهنگ  و هنر ما را به خطر بیندازد.

تبیان : وضعیت تدریس این رشته را در هنرستان ها و دانشگاهها چگونه ارزیابی می کنید؟

یکی از مشکلات رشته معماری این است که هزینه چاپ کُتب مربوطه بالاست.  کاغذها گلاسه و چاپ آنها عموماً رنگی است، بنابراین ناشری زیر بار چاپ آن نمی رود. دانشجو نیز به علت هزینه های گزاف این رشته، گاه از ادامه آن منصرف می شود. وضعیت تدریس نیز نسبتاً خوب است و می توان گفت این رشته جایگاه خاصی در مراکز آموزشی دارد.

تبیان : به نظر شما هنر، چه تأثیری در دیندار نمودن مردم به ویژه نسل جوان می تواند داشته باشد؟

وقتی یک گل ُرز، یک پیچک مو، یک نقش ترنج و نقش یک طاووس را در کاشی کاری و یا حتی در یک فرش می بینیم، ناخود آگاه به یاد ذات مقدس الهی می افتیم. معماران و بناهای سُنتی ما وضومی گرفتند و بعد روی داربست می رفتند و کار می کردند و با عشق به خدا به خَلق آثار هنری می پرداختند. این جمله همیشه  در همه ادوار تداعی شده کهخدا زیباست و زیبایی را دوست دارد، هنرِ هنرمندان ما ارتباط عمیقی با دین مبین اسلام داشته و در نقش های اسلیمی و تذهیب به خوبی می توان آنرا مشاهده کرد. پس با ابزارهنر می توان گام های بلندی در جهت گسترش دین اسلام برداشت و این لازمه همّت بلند هنرمندان این مرز و بوم است.
تبیان : استاد، بنظرشما یک نخبه هنری چگونه باید باشد؟

نخبه هیچگاه  به مادیات فکر نمی کند و همیشه از خود گذشتکی دارد و با عشق، علاقه و ایمان به خلق آثار هنری می پردازد و تجربیات خود را نیز به دیگران می آموزد. هرکسی نمی تواند نخبه شود،  برای نخبه شدن باید از خیلی چیزها گذشت.

تبیان : از برقراری ارتباط مردم به ویژه با جوانان در قالب یک وب سایت، چقدر استقبال می کنید؟

کار نو و جالبی است.  با توجه به اینکه اینترنت یکی از فناوری های نوین جهان امروز است، معرفی مفاخر فرهنگی و هنری دراین قالب ضروری بنظر می رسد. بنده در حد استعداد خویش هرگونه همکاری که در زمینه ارائه اطلاعات و پیشنهاد باشد، مضایقه نخواهم کرد و از این طرح نیز استقبال خواهم نمود.nokhbegan@tebyan.net
با تشکر از توجه شما
گرداوری هنرکده فن و هنر 

رفتن به نوار ابزار