09191210119 گروه طراحی و دکوراسیون چوبی bestart2000@gmail.com

تولید آفت کش بیولوژیک جایگزین متیل بروماید در ضد عفونی خرما

توليد آفت‌كش بيولوژيك با سرمايه‌گذاري ايدرو

» سرویس: اقتصادي – صنعت، معدن، تجارت
کد خبر: 91023119008
یکشنبه ۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۱ – ۱۵:۴۵
پروژه توليد نيمه صنعتي نماتود پاتوژن حشرات به منظور مبارزه بيولوژيك با آفات و توليد بيوراكتورهاي مورد نياز اين پروژه براي نخستين بار در كشور انجام شد.

به گزارش گروه دريافت خبر ايسنا، ناصر عيوضيان – مجري پروژه توليد نيمه صنعتي نماتود پاتوژن حشرات Steinernema feltiae با اعلام خبر بالا افزود: تجهيزاتي كه در اين پروژه استفاده شده شامل بيوراكتورهاي اكسترنال هستند كه جزو موارد تحريمي به شمار مي آيند.

وي ادامه داد: كاربرد نماتود پاتوژن حشرات در دنيا تاريخچه 70 ساله دارد و در آمريكا بيش از 100 شركت بزرگ اين نماتودها را توليد و عرضه مي‌كنند و در آسيا نيز تنها ژاپن داراي راكتورهاي توليد نماتودهاي مذكور است.

عيوضيان تصريح كرد: اكنون بيوراكتورهاي 10 تا 200 ليتري براي توليد نيمه صنعتي طراحي و توليد شده و در برنامه آتي، توليد 8 بيوراكتور 20هزار ليتري توليد نماتودها پيش بيني شده است.

به گفته وي، نماتود مذكور در حقيقت كرمي است كه در روي گياه و خاك، به دنبال آفت هاي دوبال (حشرات) رفته و آنها را از بين مي برد و به دليل شرايط خاص انتقال موجودات زنده، خريد آنها از خارج بسيار گران و پرهزينه است.

مجري پروژه مذكور اضافه كرد: قيمت هر كيلو اقلام مشابه خارجي نماتود مذكور 200 دلار است كه پيش بيني مي كنيم قيمت محصول ايراني 50 تا 60 هزار تومان باشد.

او خاطرنشان كرد: براي انتقال نماتودها، طي فرايندي خاص، آنها را با خاك رس مخلوط و خشك مي كنند تا امكان جابجايي داشته باشند.

گفتني است، طرح مذكور با سرمايه گذاري سازمان گسترش و نوسازي صنايع ايران در شركت زيست نماتود واقع در آذربايجان شرقي به بهره برداري رسيده است. اين طرح، راهكاري نوين براي حفظ محيط زيست از زيان‌هاي ناشي از سموم صنعتي و حفاظت از آب، خاك و هوا در مقابل عوامل آلوده كننده است.

انتهاي پيام

 

Source: فرهنگ و هنر


 

 

دستورالعمل اجرایی
حسن عسکري

1393

نحوه کاربرد آفتکشهاي بیولوژیک بر پایه قارچهاي بیمارگر حشرات علیه
آفات در مزرعه و گلخانه
موسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور
شماره فروست
46758
١
وزارت جهادکشاورزي
سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزي
– عنوان دستورالعمل: نحوه کاربرد آفتکشهاي بیولوژیک بر پایه قارچهاي بیمارگر حشرات علیه آفات
در مزرعه و گلخانه
– عنوان پروژههاي منتج به دستورالعمل:
عنوان پروژه شماره پروژه
 عسکري، ح . و همکاران، 1391. کاربرد و ارزیابی قارچ Beauveria bassiana براي
کنترل بیولوژیک سن گندم در مناطق زمستانگذران. گزارش نهایی پروژه تحقیقاتی،
موسسه تحقیقات گیاه پزشکی کشور، 93 ص.
 عسکري، ح . و همکاران، 1385 . ارزی یاب عوامل موثر در تولید و فرمولاسیون قارچها ي
Beauveria bassiana و Verticillium lecanii. مؤسسه تحقیقات جنگلها و
مراتع کشور .
 عسکري، ح. و همکاران، 1393. بررسی ریتاث چند ماده محافظ UV مان بر زنده ی
دیکن ها ي ي قارچ Metarhizium anisopliae و زهرآگ ینی آنها عل س هی ن گندم
تحت شرایط کنترل شده

شماره ثبت 40884،

شماره فروست 85/658
85 /7/ 15 مورخ

شماره فروست 85/658
85 /7/ 15 مورخ

– نگارئده: حسن عسکري
– ناشر: موسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور
– محل نشر: تهران
– نوع: دستورالعمل فنی
– تاریخ انتشار: 1393
– این نوشتار تحت شماره46758 در تاریخ 1393/12/12 در مرکز اطلاعات و مدارك علمی کشاورزي به ثبت رسیده است .
– تهران، بزرگراه شهید چمران، خیابان یمن (ولنجک)، موسسهي تحقیقات گیاهپزشکی کشور
www.iripp.ir الکترونیکی آدرس ،21-22402570 :نمابر ،021-22403012-16 و 021 -22401242 :تلفن –
موسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور
بخش تحقیقات کنترل بیولوژیک
٢
چکیده
آفت کشهاي میکروبی بر پایه قارچ هاي بیمارگر حشرات به صورت تجاري در بسیاري از کشورها تولید با و
نامهاي تجاري مختلف به مصرفکنندگان عرضه میشود. این آفت کشها مزیت هاي زیادي نسبت به
آفتکشهاي شیمیایی براي کنترل آفات محصولات کشاورزي دارند.مهمترین مزیت آنها نداشتن باقیمانده
روي محصولات کشاورزي به خصوص روي محصولات سبزي، صیفی و گلخانه ایست. همچنین این آفت
کشها اختصاصی بوده و روي موجودات مفید اثر منفی ندارند. با توجه به اینکه مصرف این آفت کشها با دستگاه
هاي سمپاشی معمولی امکان پذیر است، بیشتر مورد توجه مصرف کنندگان قرار می گیرند. چنانچه این
آفتکشهاي زیستی به نحو صحیح مصرف شوند، نتیجه خوبی را در مقایسه با سایر آفت کشها از خود نشان می
دهند.با توجه به اینکه فورمولاسیون هاي مناسبی از قارچ هاي بیمارگر حشرات به صورت تجاري تهیه شده
است، از این عوامل می توان در کنترل تلفیقی آفات همراه با سایر عوامل حتی برخی آفت کشهاي شیمیایی با
غلظت کمتر تحت شرایط ایران استفاده کرد .
واژه هاي کلیدي: کنترل میکروبی، آفتکش بیولوژیک، آفات کشاورزي، آفت کشهاي قارچی
مقدمه
-1 اهمیت، ضرورت و اهداف :
خسارت آفات به محصولات کشاورزي قابل توجه است. در برخی موارد اگر از خسارت جلوگیري نشود تمام
محصول از بین خواهد رفت و یا کیفیت آن کم شده و بازار پسند نخواهد بود. به همین دلایل کشاورزان تمایل
دارند خسارت آفات را به حداقل برسانند. هرچند که روش هاي مختلفی براي مهار خسارت آفات ابداع شده و
کم و بیش توسط کشاورزان به کار گرفته می شود، اما شناخته شده ترین روش استفاده از سموم شیمیایی است.
اغلب این سموم با دستگاه هاي سمپاشی مورد استفاده قرار گرفته و ضمن اینکه آفت را کنترل می کنند داراي
باقی مانده روي محصول و یا داخل خاك و آب نیز می باشند. کاربران این سموم که خود کشاورزان می باشند
٣
در تماس مداوم با مواد شیمیایی بوده و باقی مانده سموم نیز وارد بدن مصرف کنندگان محصولات می شود. این
موضوع براي گلخانه داران و محصولات گلخانه اي مهمتر است. با پیشرفت علوم روش هاي مختلفی براي
کنترل خسارت آفات در کشاورزي ابداع و به کار گرفته شده است. موجودات مفید شامل انواع حشرات انگل و
بندپایان شکارگر و همچنین میکروبهاي مفید براي کنترل آفات به کار گرفته شده اند. اما آفت کشهاي میکروبی
بدلیل مزایاي مختلفی که دارند، در دنیا بیشتر مورد توجه قرار گرفته اند. قارچ هاي بیمارگر حشرات نیز داراي
مزیت هایی هستند که گاهی استفاده از آنها براي کنترل برخی از آفات ارجحیت دارد. در ایران تعداد کمی
فراورده آفت کش قارچی به ثبت رسیده و مجوز مصرف دارند، اما در آینده اي نه چندان دور تعداد این
فراورده ها افزایش خواهد یافت. لذا ضرورت دارد تا نحوه مصرف این آفت کش ها به بهره برداران آموزش
داده شود. در این دستورالعمل مزیتها و نحوه مصرف این گروه از آفت کشها ارائه خواهد شد تا زمینه مصرف
آنها در کشور در قالب مدیریت آفات بیشتر فراهم شود .
معرفی قارچ هاي بیمارگر حشرات
قارچها موجودات میکروسکوپی هستند که در طبیعت به وفور یافت می شوند. قارچ هایی که قادرند حشرات و
یا کنه ها را بیمار نمایند متعلق به راسته ها و خانواده هاي مختلفی می باشند که البته بسیار متنوعند. تعدادي از این
قارچ ها تعداد کمی از گونه هاي حشرات را می توانند آلوده و بیمار نمایند و اصطلاحا اختصاصی ترند. برخی
نیز می توانند طیف وسیعی از بندپایان را آلوده نمایند، هرچند که معمولا براي گیاهان و سایر موجودات بی ضرر
می باشند. قارچهاي بیماري زاي حشرات باید میزبان خود را از پاي درآورند تا بتوانند به عنوان یک منبع غذایی
از آن استفاده کنند . به همین خاطر از طریق جلد و یا سایر قسمتها وارد بدن حشره شده و آنها را بیمار می نمایند.
به همین خاطر جزو انگلهاي داخلی محسوب می شوند.
۴
از آنجاییکه قارچ هاي بیمارگر حشرات از طریق جلد وارد بدن میزبان خود می شوند، لازم نیست همانند باکتري
هاي بیمارگر حشرات و یا ویروس ها خورده شوند تا بیماري ایجاد نمایند . به همین خاطر براي حشرات مکنده
مثل شته ها و سفیدبالکها و غیره کاربرد بیشتري دارند .

شکل -1 نحوه آلوده کردن میزبان توسط قارچهاي بیمارگر حشرات

مزایاي استفاده از قارچ هاي بیمارگر حشرات
-1 کاربرد آنها در مزرعه، گلخانه، باغات و عرصه هاي منابع طبیعی با انواع سمپاش هاي معمولی و رایج
امکان پذیر است.
-2 بسته به نوع قارچ و توصیه شرکت تولیدکننده می توان آفت کشهاي میکروبی بر پایه قارچ هاي بیمارگر
حشرات را مخلوط با برخی سموم شیمیایی و حتی سایر روش هاي کنترل آفات به صورت تلفیقی به
کاربرد.
-3 فورمولاسیون هاي جدید از قارچ هاي بیمارگر حشرات موجب شده اند تا بتوان از آنها در محیطهاي با
رطوبت کمتر (مثل شرایط ایران) استفاده کرد .
۵
منابع
عسکري، ح ، . 1391. کاربرد و ارزیابی قارچ Beauveria bassiana براي کنترل بیولوژیک سن گندم در
مناطق زمستانگذران. گزارش نهایی پروژه تحقیقاتی، موسسه تحقیقات گیاه پزشکی کشور، شماره ثبت 40884،
93 ص.
.1 عسکري، ح . و همکاران، 1385. ارزیاب ی عوامل موثر در تولید و فرمولاسیون قارچها ي Beauveria
تحقیقات مؤسسه 85 /7/ 15 مورخ 85/658 فروست شماره .Verticillium lecanii و bassiana
جنگلها و مراتع کشور .
.2 عسکري، ح و . همکاران، 1393. بررسی ریتاث چند ماده محافظ UV مان بر زنده ی دیکن ها ي ي قارچ
Metarhizium anisopliae و زهرآگ ینی آنها عل هی سن گندم تحت شرایط کنترل شده
۶
دستورالعمل
مشخصات آفتکش هاي قارچی
روي تمامی بسته هاي آفتکش قارچی اطلاعاتی درج شده است که شناسنامه فراورده محسوب می شود . این
اطلاعات شامل نام تجاري فراورده و نام عمومی عامل زنده یا نام قارچی است که آفت کش از آن ساخته شده
است. عامل فعال نیز شامل نام علمی قارچ و سویهاي است که براي تولید فراورده به کار گرفته شده است. نوع
فورمولاسیون نیز از دیگر اطلاعات مهمی است که نحوه کاربرد آن را تعیین می نماید. دقت شود از
فراوردههایی استفاده شود که مجوزهاي لازم را از مراجع ذیصلاح (سازمان حفظ نباتات کشور؛ هیات نظارت بر
آفتکش ها) اخذ نموده و روي بسته بندي آن درج شده باشد .
تاریخ تولید و تاریخ مصرف فرآورده از دیگر اطلاعات مهم درج شده روي بسته بندي است. با توجه به
اینکه اسپورها به عنوان اندامهاي زنده قارچ محسوب میشوند ممکن است در اثر گرما و یا دوره طولانی
نگهداري، قوه نامیه خود را از دست داده و روي آفت بی اثر باشند. بنابراین به شرایط نگهداري فراورده و تاریخ
مصرف آن حتما دقت شود .
زمان مصرف آفت کش هاي قارچی
کلیه فورمولاسیونهاي آفتکشهاي قارچی حاوي اسپورهاي زنده قارچ می باشد. از زمانیکه آفتکش روي
گیاه میزبان پاشیده می شود و اسپورها روي بدن حشره آفت قرار می گیرد مدت زمانی بین 12 ساعت تا 36
ساعت طول می کشد تا اسپورها جوانه زده، به بدن میزبان نفوذ کنند. در این دوره زمانی ممکن است اسپورها در
اثر شرایط محیطی به خصوص اشعه آفتاب آسیب ببینند. به همین لحاظ توصیه و تاکید می گردد کاربرد
آفتکشهاي قارچی هنگام عصر که آفتاب کمتر است مورد استفاده قرار بگیرند. چنانچه کاربرد آفتکش قارچی
هنگام روزهاي آفتابی باشد، کارایی کمتري خواهند داشت. همچنین باید دقت شود که کاربرد آفتکش قبل از
٧
بارندگی انجام نشود و یا در مزارعی که آبیاري بارانی میشوند، کاربرد قارچ بعد از آبیاري باشد تا رطوبت
محیط اثر آفتکش را بیشتر نماید. این مشکلات در گلخانه ها کمتر مطرح می باشد. زیرا در این محیط ها تابش
مستقیم اشعه آفتاب وجود نداشته و رطوبت بیشتري در محیط وجود دارد. به همین لحاظ کاربرد آفت کشهاي
قارچی با محدودیت کمتر و کارایی بیشتر همراه خواهد بود. برخی از فورمولاسیونهاي قارچی حاوي روغن هاي
معدنی می باشند. این فورمولاسیون ها نسبت به بارندگی مقاوم تر ازفورمولاسیون هاي پودري بوده و در رطوبت
کمتر محیط، نتیجه بهتري را براي کنترل آفت هدف ایجاد می نمایند .
همانند سایر آفت کش ها، آب مصرفی تاثیر زیادي در تاثیر قارچ و عملکرد آن دارد. باید دقت شود که
آب مصرفی، املاح آهکی و یا گچی نداشته و pH آن در حدود تا 5/7 5/6 باشد .
نحوه کاربرد آفتکش هاي قارچی
انواع آفت کش هاي قارچی با فورمولاسیون هاي روغنی، پودر وتابل (گاهی به شکل جداگانه همراه با
روغ )ن ، ذرات ریز (میکرونیزه) و گاهی گرانول ساخته و عرضه می شوند. هرچند ممکن است برخی از آنها
نحوه کاربرد خاصی داشته باشند، اما عموما با دستگاههاي معمول محلول پاشی (سمپاشها) و نازلهاي رایج قابل
استفاده هستند. فورمولاسیونهاي روغنی با دستگاه هاي محلول پاش با حجم کم (ULV) ذرات ریزتري ایجاد
کرده و ضمن اینکه رو و زیر برگ هاي گیاه هدف را پوشش بهتري می دهند، حشره میزبان را نیز بهتر آلوده
می نمایند . کاربرد قارچ هاي بیمارگر حشرات براي کنترل آفات مکنده به ویژه در گلخانهها نیاز به تکرار دارد.
این دوره معمولا بین تا 10 7 روز است. در چنین حالتی جمعیت هاي باقی مانده آفت بهتر کنترل خواهد شد .
کاربرد آفتکش هاي قارچی با برخی از حشره کشها، قارچ کشها و کنه کشها امکان پذیر است، لیکن باید به
برچسب فراورده و توصیه هاي آن دقت داشت. اگرچه آفت کشهاي قارچی تاثیر کمی روي دشمنان طبیعی نظیر
حشرات انگل (پارازیتوییدها) و یا شکارگرها دارند یا روي آنها بیتاثیرند، اما توصیه می گردد در مزارع و یا
گلخانه هایی که از این عوامل استفاده می شود، حداقل تا 7 4 روز بعد از کاربرد پارازیتویید ها و یا شکارگرها
٨
محلول پاشی انجام شود . توصیه می گردد در گلخانه هایی که زنبورهاي گرده افشان رهاسازي می شوند، کاربرد
قارچ قبل از رهاسازي و یا اوج فعالیت زنبورها باشد (اگر چه نتایج تحقیقاتی نشان داده است که قارچ بووریا
روي زنبورعسل اثر منفی ندارد ).
براي کاربرد آفتکش هاي قارچی بهتر است از تجهیزات محلول پاشی استفاده شود که داراي همزن هستند.
در غیر اینصورت بهتر است هنگام کاربرد سوسپانسیون آماده مصرف هر از چند گاهی به هم زده شود .
توصیه می گردد هرزمان که سوسپانسیون قارچی با آب مخلوط شد ، مصرف شده و از نگهداري آن (بیشتر
از 24 ساعت) براي کاربرد خودداري گردد. همچنین حتی الامکان ظرف محتوي آفت کش تا آخر مصرف
شود. در غیر اینصورت در محلی خنک نگهداري شود .
شرایط نگهداري حشرهکشهاي قارچی
حشرهکشهاي قارچی حاوي اسپورهاي زنده قارچی است. این اندامها نسبت به گرماي محیط بسیار
حساسند. به همین دلیل چنانچه فراورده هاي قارچی در محیط خنک (ترجیحا دماي 4 درجه سلسیوس)، تاریک
و سربسته و به دور از تابش مستقیم و یا غیرمستقیم آفتاب نگهداري شوند، عمر آنها بیشتر شده و کارآیی خوبی
را نیز خواهند داشت .
احتیاطات ایمنی
حشرهکشهاي قارچی روي انسان و سایر حیوانات اثر منفی ندارند اما با این حال توصیه می شود هنگام
کاربرد حشره کش هاي قارچی از لباس کار، ماسک، دستکش و وسایل ایمنی استفاده شود و در پایان عملیات
محلول پاشی وسایل کار و بدن با آب کافی شستشو شوند. تنفس اسپورهاي قارچ میتواند عوارضی نظیر
حساسیت تنفسی ایجاد کند .
دقت شود نحوه کاربرد و محل نگهداري آفت کش به گونه اي باشد تا از آلوده شدن آب، غذا و مواد
خوراکی به آن پرهیز شده و هنگام استفاده، از خوردن و نوشیدن خودداري شود .
٩
هنگام محلول پاشی شخص نباید در جهت مقابل باد قرار گیرد و در صورت آلوده شدن بدن به طور کامل
با آب تمیز شستشو شود. در صورت هرگونه مسمومیت موارد به طور کامل به پزشک اطلاع رسانی شود. ظروف
حاوي آفت کش قارچی و یا ظروف خالی آن باید در مکانی به دور از آبهاي روان، کودکان و مواد غذایی
نگهداري شو .د
آفات هدف
نتایج تحقیقاتی و تجارب موجود نشان می دهد که انواع قارچ هاي بیمارگر روي آفات مختلف تاثیر مطلوبی
داشته است. اما تاکنون دو فراورده تجاري از این آفت کشها شامل قارچ Beauveria bassiana و
Lecanicillium muscarium براي سفیدبالک پنبه و شته ها (در گلخانه) در ایران به ثبت رسیده است. اما
براساس نتایج تحقیقاتی موجود کاربرد این قارچ ها براساس جدول زیر بلامانع است .

نحوه کنترل جوانه زدن اسپورهاي آفت کش قارچی
ابتدا سوسپانسیون یقیرق از قارچ مورد نظر ته هی کرده و از پارچه ململ استریل دو لا هی عبور داده ش . دو سپس
با استفاده از سمپلر حدود 100 یم کرول تری از سوسپانسیون به صورت قطره قطره در سطح پتر ي حاو ي مح طی
کشت SDA قرار داده، آنگاه پتر ید ي ش را به صورت دوران ی حرکت داده تا سوسپان یس ون به طور کامل در
سطح تشتک پتر ي پخش گردد. سپس در انکوباتور در دما ي 25 ي درجه سلسیوس به مدت 18 – 16 ساعت قرار
١٠
داده ش . دو پس از گذشت ا نی مدت، یک قطره لاکتوفنل رو ي مح یر طی خته و لامل رو ي آن قرار داده شود .
آنگاه ز یم ری کروسکوپ ( فازکنتراست ) با بزرگنمایی × 400 با شمارش 100 اسپور به صورت تصادف ،ی درصد
مان زنده ی محاسبه شو . د در ا نی آزمون اسپورهایی ی تندش افته محسوب یم شوند که جوانه ي حداقل به اندازه
نصف قطر اسپور رشد کرده باشد. زن درصد جوانه ی اسپورها با استفاده از فرمول ز ری محاسبه می شود :
100 (× تعداد اسپورها ي مشاهدهشده/تعداد اسپورها ي تندش یافته) = زن درصد جوانه ی

شکل -2 سمت چپ: کا دررب قارچ در بین جمعیت سن گندم زیر بوته گون به شکل گرانول، سمت راست: سنهاي آلوده پس از
کاربرد قارچ

شکل -3 محلول پاشی (ULV) با قارچ متاریزیوم روي تاغ و ملخ کوهان دار تاغ (راست)؛ ملخ هاي مرده در اثر کاربرد قارچ
متاریزیوم در منطقه کاشان (عکس از عسکري .)
١١

The Ministry of Jihad–e-Agriculture
Agricultural Research, Education & Extension Organization
Iranian Research Institute of Plant Protection
Biological Control Research Department
Instruction Title: Application Methods for entomopathogenic fungi against
pests in fields and greenhouses
Project Title (s):
Project Title Project Number
Evalauation of Beauveria bassiana as a bio pesticide for controlling
sunn pest in overwintering sites.
Evaluation of some physical and biological factors on mass production
of Beauveria bassiana and Verticillium lecanii.
Evaluating the effect of some UV protectant on viability of
Metarhizium anisopliae conidia and their virulence against Sunn pest
in controlled condition
Author: Hassan Askary
Publisher: Iranian Research Institute of Plant Protection
Date of Issue: 2014
Register Number: 46758, 3, March, 2015
Printing of this Document has been confirmed by the Publication Committee of Iranian Research
Institute of Plant Protection
Ministry of Jihad-e-Agriculture
Research and Education Organization
Executive Instruction
Hassan Askary
2015
Iranian Research Institute of Plant Protection
Register No.
46758
Application Methods for entomopathogenic fungi against pests
in field and greenhouse

منبع : http://www.iripp.ir/LinkClick.aspx?fileticket=4CPlkPoHqnU%3D&tabid=2078

 

روش‌های تصفیه آب

تصفیه آب به فرآیندهایی گفته می‌شود که طی آن مواد شیمیایی نامطلوب، آلاینده‌های بیولوژیکی، جامدات معلق و گازها از آب آلوده حذف می‌شوند، تا قابل آشامیدن یا مصرف کشاورزی شود. تصفیه آب یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های بشر امروز بوده است.
Source: صنایع

غذاهای شبیه‌سازی شده

هنوز شوک خبری استفاده از روغن پالم در شیرهای پرچرب فراموش نشده بود که خبر آبلیموهای شبیه‌سازی‌شده لغت جدیدی را بر سر زبان ها انداخت؛ غذاهای آنالوگ یا شبیه سازی شده!
Source: صنایع

ذخیره انرژی، راهکاری برای آینده

نیروی برق از هر جهت انرژی ایده‌آلی است، اما از یک جنبه، نقطه ضعف بزرگی دارد. راه‌های مختلفی برای تولید و استفاده از این انرژی وجود دارد و انتقال آن ساده، موثر و مقرون به صرفه است؛ حتی در مسافت‌های طولانی، اما ذخیره آن قدر هزینه در پی دارد که تقریبا می‌توان گفت نشدنی است.
Source: صنایع